Van links naar rechts: prof.dr.Nico Pijls (Catharina Ziekenhuis), dr.Cees-Joost Botman (Catharina Ziekenhuis) en dr.Rombout Visser (Máxima Medisch Centrum)

Op maandagavond 30 oktober jl. was in een volle Wintertuin van het Catharina Ziekenhuis de jaarlijkse Harten Avond. Een avond waarop cardiologen uit de regio het publiek informeren over hun vakgebied. Sprekers waren dr. Rombout Visser en dr. Cees Joost Botman. Begin er maar aan: om als cardioloog een geïnteresseerde maar onwetende zaal bij te praten over de stand der medische techniek. De kenniskloof tussen zender en ontvanger is enorm. Je denkt dan aan bioloog Midas Dekkers of historicus Maarten van Rossum, wetenschappers die ook uitblinken in het populariseren van hun vakgebied, zodat u en zelfs ik het begrijpen. Hetgeen een razend knappe prestatie is.

Hoge bloeddruk de stille moordenaar

Rombout Visser, sinds 1983 verbonden aan het Máxima Medisch Centrum, begint. Met een inleiding over hartfalen,"een verminderde pompfunctie van het hart". Dat hart klopt zo'n 60 tot 80 keer per minuut. Verplaatst in die tijd vijf tot zelfs dertig liter bloed -en dat en heel leven lang, als het goed is. Maar het is niet altijd goed. Een verminderde pomp­functie heeft op zijn minst lastige bijwerkingen:vocht in de longen en in het Iihaam, kortademigheid, vermoeidheid, een opgezette buik. Acuut hartfalen is de meerernstige variant, resulterend in plotse kortademigheid, een lage bloedruk en een shocktoestand. Wanneer moeten we ons zorgen gaan maken? Visser:"Vermoeidheid, kortademig, een snelle toename van het gewicht (door ophopend vocht), pijn in de borst, prikkelhoest, slapeloosheid, verminderde eetlust, dikke enkels, een opgezette buik." Maar de diagnose is dan nog niet gesteld."Het begint met goed luisteren. Gevolgd door je instrumentarium om de diagnose te stellen. Het meten van de bloeddruk, de stille moordenaar. Je meet de polsslag, luistert naar ruis op het hart, maakt een echocardiogram, een MRI-scan, röntgenfoto’s, doet een conditietest, een bloedonderzoek."
"Nee", zegt Visser op een vraag uit de zaal, "mijn verhaal is niet in alle opzichten opwekkend; 37%van de patiënten met hartfalen sterft binnen een jaar, 65% binnen vijf jaar. En strikte genezing, zoals bij een standaard infectie, is nog steeds niet mogelijk." Maar er zijn ook legio goede berichten. "Door onderzoek weten we bijvoorbeeld veel meer over herstel bij hartfalen. Er zijn gerichte trainingsprogramma’s gekomen. Terwijl vroeger het advies was om vooral laat op te staan en een middagdutje te doen."

Vriend van de Oude Medeburger

Tweede spreker is dr. Cees Joost Botman, aanstaand promovendus en negen jaar verbonden aan het Catharina Ziekenhuis. Cardioloog Botman heeft de reputatie 'de Vriend van de Oude Medeburger' te zijn."Ja, ik vind dat effectieve maar dure behandelmethoden ook voor ouderen beschikbaar moeten zijn. Iemand die de 80 jaar al heeft gehaald, maakt een zeer gerede kans om ook 89 te worden. En dan vind ik een pacemaker een verantwoorde uitgave. Aan medicijnen hangen ook prijskaartjes."
Botman is zo wijs om zich te beperken tot maar een aspect van zijn vak. Terecht, want de materie over pacemakers is even lastig te vatten als indrukwekkend. De essentie van een pacemaker is min of meer een elektrisch signaal, zo wordt duidelijk. Plaatsing van een pacemaker wordt vooral gedaan als de hartkamers niet meer gelijktijdig samentrekken, waardoor de effectiviteit van het hart vermindert.
Zoals gezegd, Botmans presentatie imponeert. Duizelingwekkende plaatjes over het optimaal plaatsen van de pacemaker volgen elkaar op. Waarbij ogenschijnlijk achteloos wordt gemeld dat je in het lichaam ook een
ballonnetje kunt opblazen om een ader te reguleren. Dit om het ultieme doel te kunnen realiseren de elektrode van de pacemaker moet op de perfecte plaats in de punt van de rechterhartkamer terechtkomen; dit door middel van een state of the art catherisatie.

Het ultieme doel? Cardiale resynchronisatie. Oftewel, het herstel van het gelijktijdig samentrekken van het hart. Met behulp van een pacemaker dus. Hoe is het mogelijk. Een pacemaker is heel fors duurder dan een hartoperatie, die gemiddeld ook al zo'n 25.000 euro doet. Is de pacemaker echt een wondermiddel? Ja en nee, want bij 20 tot 25% van de patiënten is er een non-repsons."Maar", zegt een bedachtzaam formulerende Botman,"de mortaliteit neemt met een pacemaker fors af. Het apparaat zorgt voor een blijvende verbetering van de linker hartkamer. Een pacemaker verbetert de kwaliteit van leven en zorgt voor een wezenlijke afname van het ziekenhuisbezoek."